Dłonie piszące na klawiaturze laptopa z wpiętym z boku urządzeniem USB – sprzętowy keylogger

Keylogger – co to jest, jak działa i jak go wykryć?

Keylogger zapisuje każde naciśnięcie klawisza, łącznie z hasłami i numerami kart. Wyjaśniamy, jak trafia na urządzenie, jak go wykryć i usunąć oraz kiedy jego użycie jest przestępstwem.

Keylogger to program albo małe urządzenie, które po cichu zapisuje każde naciśnięcie klawisza na komputerze lub telefonie. Przestępcy używają go do kradzieży haseł, loginów do banku i numerów kart. Keylogger najczęściej trafia na urządzenie z zainfekowanym załącznikiem lub aplikacją, a wykryć go można skanerem antywirusowym i przeglądem uprawnień.

Nazwa pochodzi od angielskiego keystroke logger, czyli „rejestrator naciśnięć klawiszy”. Sama technologia nie jest z definicji zła: identyczny mechanizm działa w części programów do kontroli rodzicielskiej czy narzędzi do testowania aplikacji. Problem zaczyna się wtedy, gdy ktoś instaluje go na cudzym urządzeniu bez wiedzy właściciela.

Co to jest keylogger i jak działa?

Keylogger przechwytuje dane w momencie, gdy je wpisujesz, zanim zostaną zaszyfrowane i wysłane do strony czy aplikacji. Dlatego nie chroni przed nim ani kłódka HTTPS w przeglądarce, ani szyfrowanie w komunikatorze. Złośliwe oprogramowanie widzi tekst „u źródła”.

Typowy keylogger działa w trzech krokach:

  1. Rejestruje naciśnięcia klawiszy, często razem z nazwą okna lub aplikacji (żeby wiedzieć, że ciąg znaków to hasło do banku, a nie notatka).
  2. Zapisuje dane w ukrytym pliku na dysku albo w pamięci urządzenia.
  3. Wysyła je przestępcy, np. e-mailem, na serwer albo przez komunikator, zwykle w regularnych odstępach.

Bardziej rozbudowane odmiany robią też zrzuty ekranu, kopiują zawartość schowka, a nawet nagrywają dźwięk z mikrofonu. W praktyce keylogger bywa jednym z modułów większego złośliwego programu, np. trojana bankowego albo tzw. infostealera, który oprócz klawiatury kradnie też zapisane w przeglądarce hasła i ciasteczka sesyjne.

Rodzaje keyloggerów

Keyloggery dzielą się na programowe, sprzętowe i działające w przeglądarce lub na stronie internetowej. Każdy rodzaj wykrywa się inaczej.

Keyloggery programowe (komputer i telefon)

To najczęstsza odmiana. Na Windowsie keylogger instaluje się jako ukryty proces, sterownik albo dodatek do innego programu. Na Androidzie zwykle podszywa się pod niewinną aplikację (latarkę, „optymalizator”, aktualizację systemu) i prosi o dostęp do ułatwień dostępu, który pozwala odczytywać wszystko, co dzieje się na ekranie.

Na iPhonie klasyczny keylogger jest trudny do zainstalowania ze względu na zamknięty system. Ryzyko rośnie, gdy telefon ma jailbreak, zainstalowany nieznany profil konfiguracji albo klawiaturę innej firmy z włączonym „pełnym dostępem”.

Keyloggery sprzętowe

To fizyczne urządzenia: niewielka przejściówka wpinana między wtyczkę klawiatury a port USB, moduł ukryty wewnątrz klawiatury albo nakładka na klawiaturę bankomatu czy terminala. Nie da się ich znaleźć antywirusem, bo nie są programem. Zagrażają głównie komputerom we wspólnych przestrzeniach: biurach, hotelach, kawiarenkach i bibliotekach.

Keyloggery w przeglądarce i formjacking

Trzecia grupa działa w przeglądarce. Może to być złośliwe rozszerzenie, które czyta wszystko, co wpisujesz na stronach. Odmianą jest formjacking (tzw. e-skimming): przestępcy wstrzykują złośliwy skrypt JavaScript do sklepu internetowego, a skrypt przechwytuje dane karty w formularzu płatności. Ofiara nie ma na komputerze żadnego wirusa – zainfekowana jest strona sklepu. Z tej techniki znane są grupy określane wspólną nazwą Magecart.

Tabela: rodzaje keyloggerów w skrócie

Rodzaj Gdzie działa Jak trafia na urządzenie Jak go wykryć Główna ochrona
Programowy (PC) Windows, macOS Załącznik, piracki program, fałszywa aktualizacja Antywirus, skan offline, przegląd autostartu Aktualizacje, antywirus, ostrożność z plikami
Programowy (telefon) Android, rzadziej iOS Aplikacja spoza sklepu, link z SMS-a, fizyczny dostęp do telefonu Play Protect, przegląd ułatwień dostępu i administratorów urządzenia Tylko oficjalny sklep, blokada ekranu
Sprzętowy Klawiatura, port USB, bankomat Fizyczne podłączenie Oględziny kabli i portów Kontrola sprzętu we wspólnych miejscach
Rozszerzenie przeglądarki Chrome, Edge, Firefox Instalacja „przydatnego” dodatku Przegląd listy rozszerzeń Minimum rozszerzeń, tylko zaufani wydawcy
Formjacking Strona sklepu Włamanie na serwer sklepu Praktycznie niewykrywalny dla klienta Wirtualne karty, limity, BLIK, Apple Pay/Google Pay

Jak keylogger dostaje się na urządzenie?

Większość infekcji zaczyna się od kliknięcia, a nie od wyrafinowanego włamania. Najczęstsze drogi to:

  • Phishing i załączniki – „faktura”, „wezwanie do zapłaty”, „CV” w pliku ZIP, dokument z makrami. Więcej o tej technice przeczytasz w artykule o phishingu.
  • Linki w SMS-ach – wiadomość o dopłacie do paczki prowadzi do pobrania pliku APK na Androida. To typowy smishing.
  • Pirackie programy i gry, cracki, „aktywatory” Windowsa i Office.
  • Złośliwe rozszerzenia przeglądarki i fałszywe aplikacje w nieoficjalnych sklepach.
  • Fizyczny dostęp – ktoś bliski lub współpracownik na chwilę bierze odblokowany telefon albo podpina coś do komputera.

Objawy: jak sprawdzić, czy masz keyloggera?

Dobry keylogger nie daje żadnych objawów, więc ich brak niczego nie gwarantuje. Sygnały ostrzegawcze to jednak:

  • opóźnienia przy pisaniu, znaki pojawiające się z poślizgiem albo „gubione” litery,
  • wyraźnie wolniejsze działanie przeglądarki, nieznane rozszerzenia lub zmieniona strona startowa,
  • nieznany proces w Menedżerze zadań albo program w autostarcie, którego nie instalowałeś,
  • szybsze rozładowywanie baterii i większe zużycie danych w telefonie,
  • aplikacja z dostępem do ułatwień dostępu, której nie rozpoznajesz,
  • powiadomienia o logowaniach do Twoich kont z nowych urządzeń, zmienione hasła, transakcje, których nie wykonałeś.

Jeśli zauważasz takie objawy na telefonie, przejdź też przez naszą listę kontrolną: jak sprawdzić, czy telefon jest zhakowany.

Jak wykryć i usunąć keyloggera?

Zasada nr 1: jeśli podejrzewasz infekcję, nie loguj się na tym urządzeniu do banku ani poczty. Hasła zmieniaj z innego, czystego sprzętu. Na komputerze firmowym najpierw zgłoś sprawę administratorowi i niczego nie usuwaj na własną rękę.

Windows 10 i 11

  1. Otwórz Menedżera zadań skrótem Ctrl + Shift + Esc. Na karcie Procesy poszukaj nieznanych pozycji (kliknij prawym przyciskiem i wybierz Wyszukaj w trybie online, żeby sprawdzić nazwę).
  2. W Menedżerze zadań otwórz kartę Aplikacje autostartu i wyłącz programy, których nie rozpoznajesz.
  3. Wejdź w Ustawienia → Aplikacje → Zainstalowane aplikacje i odinstaluj nieznane programy, zwłaszcza zainstalowane niedawno.
  4. Otwórz Zabezpieczenia Windows → Ochrona przed wirusami i zagrożeniami → Opcje skanowania, wybierz Pełne skanowanie i kliknij Skanuj teraz.
  5. Jeśli zagrożenie wraca, w tym samym miejscu wybierz Skanowanie w trybie offline programu Microsoft Defender (Microsoft Defender Offline). Komputer uruchomi się ponownie i przeskanuje dysk, zanim wystartuje system, co pomaga na szkodniki ukrywające się przed zwykłym skanem.
  6. Dla pewności wykonaj drugi skan innym narzędziem, np. darmową wersją Malwarebytes lub ESET Online Scanner.
  7. Sprawdź rozszerzenia przeglądarki: w Chrome wpisz w pasku adresu chrome://extensions, w Edge edge://extensions. Usuń wszystko, czego nie używasz.
  8. Obejrzyj tył komputera: czy między kablem klawiatury a portem USB nie ma dodatkowej przejściówki?

Windows 10 od 14 października 2025 r. nie dostaje bezpłatnych poprawek bezpieczeństwa (poza płatnym programem ESU), więc na takim komputerze ryzyko infekcji jest wyższe.

Android

  1. Wejdź w Ustawienia → Ułatwienia dostępu (na niektórych telefonach: Dostępność lub Zainstalowane usługi) i sprawdź, które aplikacje mają włączoną usługę. Wyłącz wszystko, czego nie znasz.
  2. Sprawdź aplikacje do zarządzania urządzeniem (administratorów urządzenia). Ścieżka zależy od producenta, najczęściej Ustawienia → Bezpieczeństwo i prywatność → Więcej ustawień zabezpieczeń → Aplikacje do zarządzania urządzeniem. Odbierz uprawnienia nieznanym aplikacjom.
  3. Sprawdź klawiaturę: Ustawienia → System → Klawiatura (lub Język i wprowadzanie). Zostaw tylko klawiaturę systemową, np. Gboard lub Samsung.
  4. Otwórz Sklep Google Play, dotknij ikony profilu, wybierz Play Protect i Skanuj.
  5. Odinstaluj podejrzane aplikacje. Jeśli nie da się ich usunąć, uruchom telefon w trybie awaryjnym (przytrzymaj przycisk zasilania, a potem przytrzymaj opcję Wyłącz na ekranie) i odinstaluj je stamtąd.
  6. Gdy nic nie pomaga, zrób kopię zdjęć i kontaktów, a następnie przywróć ustawienia fabryczne.

iPhone

  1. Zaktualizuj system: Ustawienia → Ogólne → Uaktualnienia.
  2. Wejdź w Ustawienia → Ogólne → Klawiatura → Klawiatury. Usuń klawiatury innych firm, których nie używasz, a przy pozostałych wyłącz Pełny dostęp, jeśli nie jest Ci potrzebny.
  3. Sprawdź Ustawienia → Ogólne → VPN i zarządzanie urządzeniem. Na prywatnym iPhonie zwykle nie powinno tu być żadnego profilu – nieznany usuń.
  4. Uruchom Kontrolę bezpieczeństwa: Ustawienia → Prywatność i ochrona → Kontrola bezpieczeństwa. Pokaże, komu udostępniasz dane i jakie urządzenia są zalogowane na Twoje konto Apple (wymaga iOS 16 lub nowszego).
  5. Zmień hasło do konta Apple i kod blokady, jeśli ktoś mógł go znać.
  6. Jeśli telefon ma jailbreak, którego nie robiłeś, przywróć go do ustawień fabrycznych przez komputer.

Jak się chronić przed keyloggerem?

Ochrona polega na tym, żeby keylogger nie trafił na urządzenie, a jeśli trafi – żeby przechwycone dane były bezużyteczne.

  • Menedżer haseł z autouzupełnianiem – hasło jest wstawiane w pole, a nie wpisywane z klawiatury, co ogranicza to, co zapisze prosty keylogger.
  • Uwierzytelnianie dwuskładnikowe – nawet skradzione hasło nie wystarczy do zalogowania. Najlepiej aplikacja lub klucz sprzętowy, a nie SMS. Jak to włączyć, opisujemy w poradniku o uwierzytelnianiu dwuskładnikowym (2FA).
  • Klucze dostępu (passkeys) – tam, gdzie serwis je obsługuje, w ogóle nie wpisujesz hasła.
  • Aktualizacje systemu, przeglądarki i aplikacji – łatają luki, przez które szkodniki instalują się bez Twojej wiedzy.
  • Antywirus – na Windowsie wystarczy włączony Microsoft Defender, na Androidzie Play Protect.
  • Tylko oficjalne źródła aplikacji i wyłączona instalacja z nieznanych źródeł na Androidzie.
  • Blokada ekranu i nieoddawanie odblokowanego telefonu w obce ręce.
  • Ostrożność przy cudzych komputerach – na sprzęcie w hotelu czy kawiarence nie loguj się do banku.
  • Płatności bez wpisywania karty – BLIK, Google Pay, Apple Pay albo karta wirtualna z limitem ograniczają skutki formjackingu.

Najczęstsze błędy

  • Zmiana haseł na tym samym, zainfekowanym urządzeniu – keylogger zapisze też nowe hasła.
  • Uznanie, że brak objawów oznacza brak problemu.
  • Instalowanie „antykeyloggera” z niepewnego źródła, który sam okazuje się szkodnikiem.
  • Wyłączanie Defendera, „bo spowalnia gry”.

Czy keylogger jest legalny w Polsce?

Sam program nie jest nielegalny, ale instalowanie go na cudzym urządzeniu bez wiedzy i zgody właściciela jest przestępstwem. Art. 267 § 3 Kodeksu karnego przewiduje grzywnę, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat dla osoby, która w celu uzyskania informacji, do której nie jest uprawniona, zakłada lub posługuje się urządzeniem albo oprogramowaniem. Do popełnienia przestępstwa wystarczy samo założenie keyloggera – nie trzeba niczego przeczytać. Tak samo karane jest ujawnienie tak zdobytych informacji (§ 4). Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Przepis dotyczy także partnerów i małżonków. „Sprawdzanie” telefonu męża czy żony keyloggerem to nie jest szara strefa.

Legalne zastosowania istnieją, ale wymagają ostrożności:

  • Kontrola rodzicielska – rodzic może nadzorować urządzenie małoletniego dziecka w ramach władzy rodzicielskiej. Lepiej jednak sięgnąć po narzędzia systemowe (Family Link, Czas przed ekranem) niż po program przechwytujący każde słowo, i powiedzieć dziecku, że kontrola istnieje.
  • Firma – pracodawca może monitorować sprzęt służbowy tylko w granicach Kodeksu pracy i RODO: jawnie, po poinformowaniu pracownika, w określonym celu i w niezbędnym zakresie. Rejestrowanie wszystkich naciśnięć klawiszy, łącznie z prywatnymi wiadomościami, łatwo uznać za nadmiarowe. Przed wdrożeniem takiego narzędzia trzeba skonsultować się z prawnikiem i inspektorem ochrony danych.
  • Własne urządzenie – możesz testować keylogger na swoim komputerze, np. w celach edukacyjnych, o ile nikt inny z niego nie korzysta.

Jeśli odkryjesz keyloggera zainstalowanego przez znaną Ci osobę, nie usuwaj od razu śladów: zrób zrzuty ekranu i rozważ zgłoszenie na policję. Gdy wyciekły Twoje dane, skorzystaj z naszego poradnika o tym, jak reagować na kradzież tożsamości.

FAQ

Czy antywirus wykryje keyloggera?

W większości przypadków tak – znane keyloggery programowe są wykrywane przez Microsoft Defender i inne popularne antywirusy. Gorzej radzą sobie z nowymi, celowanymi wersjami i nie wykryją w ogóle keyloggera sprzętowego ani formjackingu na stronie sklepu. Dlatego skan warto łączyć z przeglądem uprawnień i rozszerzeń.

Czy keylogger może być na telefonie?

Tak, szczególnie na Androidzie. Najczęściej jest to aplikacja z dostępem do ułatwień dostępu albo zainfekowana „aktualizacja” pobrana z linku w SMS-ie. Na iPhonie jest to znacznie rzadsze i zwykle wymaga jailbreaku, profilu konfiguracji lub fizycznego dostępu do odblokowanego telefonu.

Czy da się zainstalować komuś keyloggera zdalnie?

Przestępcy próbują to robić, wysyłając linki i załączniki, ale to wciąż wymaga, żeby ofiara coś kliknęła lub zainstalowała. Instalowanie keyloggera na cudzym urządzeniu bez zgody właściciela jest w Polsce przestępstwem z art. 267 § 3 k.k., zagrożonym karą do 2 lat pozbawienia wolności.

Czy menedżer haseł chroni przed keyloggerem?

Częściowo. Autouzupełnianie sprawia, że hasło nie przechodzi przez klawiaturę, więc prosty keylogger go nie zapisze. Zaawansowane szkodniki potrafią jednak robić zrzuty ekranu lub kraść dane z przeglądarki, dlatego menedżer haseł działa najlepiej razem z 2FA.

Czy przywrócenie ustawień fabrycznych usuwa keyloggera?

Na telefonie w zdecydowanej większości przypadków tak. Na komputerze najpewniejsza jest czysta instalacja systemu z formatowaniem dysku. Nie przywracaj potem całej kopii zapasowej w ciemno – przenieś tylko dokumenty i zdjęcia, a programy zainstaluj od nowa z oficjalnych źródeł.

Źródła

  • Kodeks karny, art. 267 – tekst i omówienie: https://lexlege.pl/kk/art-267/
  • Microsoft Learn – Microsoft Defender Offline: https://learn.microsoft.com/defender-endpoint/microsoft-defender-offline
  • Apple – Jak działa Kontrola bezpieczeństwa (Personal Safety User Guide): https://support.apple.com/guide/personal-safety/how-safety-check-works-ips2aad835e1/web
  • Trend Micro – Co to jest keylogger: https://www.trendmicro.com/pl_pl/what-is/cyber-attack/keylogger.html
  • Malwarebytes – Keylogger: https://www.malwarebytes.com/pl/keylogger
  • SecurityMetrics – Formjacking i e-skimming (Magecart): https://www.securitymetrics.com/blog/how-to-prevent-formjacking-ecommerce-skimming-magecart